Vậy là cũng tới lúc nhạc sĩ Lê Hoàng Long buông bỏ trần gian để tìm về “Gợi Giấc Mơ Xưa”. Suốt nhiều chục năm trước, A Phủ cứ nghĩ “Gợi Giấc Mơ Xưa” là một tình ca tiền chiến, bởi ca từ và giọng điệu của nó, trong khi nó được sáng tác ở Sài Gòn năm 1955. Cũng tương tự “bé cái lầm” với ca khúc “Thu Hát Cho Người” (sáng tác năm 1968) của nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển – người sau này A Phủ từng có cơ hội được làm việc chung qua nhiều tờ báo như Long An Cuối Tuần, Pháp Luật TP.HCM, Công An TP.HCM,…

Nhạc sĩ Lê Hoàng Long đã qua đời lúc 20 giờ 05 phút ngày 26-5-2026 tại nhà riêng ởTP.HCM, hưởng thọ 96 tuổi.

Như một nén hương trầm kính tiễn tác giả một ca khúc mà mình yêu thích từ trước năm 1975 đến sau này, A Phủ xin được chia sẻ bài viết của anh Duy Anh, nhiếp ảnh gia – cựu phóng viên ảnh của báo Ấp Bắc và Tuổi Trẻ TP.HCM, hiện định cư tại bang Massachusetts (Mỹ) – cũng là một học trò của thầy Lê Hoàng Long. Xin cảm ơn anh đã cho phép chia sẻ.

Anh Duy Anh (đứng) trong một lần về thăm Thầy Lê Hoàng Long tại nhà riêng ở TP.HCM năm 2025. Cô cháu gái của nhạc sĩ đang kéo violon. (Ảnh do Duy Anh cung cấp)

Sau đây là bài viết của anh Duy Anh trên Facebook ngày 28-5-2026.

“Có nhiều nhạc sỹ cả đời chỉ để lại cho hậu thế vài bản nhạc, thậm chí có khi chỉ một tác phẩm, nhưng đó lại là những sáng tác để đời. Nhạc sỹ Lê Hoàng Long của chúng ta là một trong số đó.

Tôi là học sinh của thầy Lê Hoàng Long ở Trung học Tổng hợp Lý Thường Kiệt – Hóc Môn NK 1967-1974. Thầy dạy tôi và các bạn học đệ Ngũ, đệ Tứ (lớp 8, lớp 9) môn Âm nhạc.

Thầy Lê Hoàng Long trong một cuộc họp mặt trường xưa Lý Thường Kiệt. (Ảnh do Duy Anh cung cấp).

Trong các Thầy cô năm xưa có lẽ Thầy là người duy nhất cởi mở vui vẻ với HS. Thầy còn lo ban nhạc của trường và vào lớp lúc nào cũng thân thiện và cả khi ra trường những lần họp lớp xưa Thầy cũng đến dự, lúc nào cũng cười vang và còn gặp nhau ca-fe về thăm trường cũ với đạo diễn Trần Hưng. Cố danh ca Ngọc Lan học sau tôi hai lớp và dĩ nhiên học nhạc từ Thầy Lê Hoàng Long, cố danh ca Ngọc Lan lúc đi học không phát lộ giọng ca thiên thần mê hoặc…vì ca sĩ của trường những năm đó là Thi Lan, Tô Đình Châu (Úc) chơi guitar ngồi sát cạnh tôi lớp 12A1, Nguyễn Đăng Mạnh guitar bass ngồi sau lưng tôi, Vũ Phi Anh Guitar (giờ dạy piano ở trường quốc tế). Tôi chơi được guitar nhưng chỉ được ké…nên chưa thấy Ngọc Lan xuất hiện …do đó chúng tôi gần thầy và cũng hay hỏi “tào lao “ nào là Vườn Đào ở đâu, phải là vườn của anh em nhà Quan Công, Trương Phi… ở Miền Nam làm gì có vườn Đào. Thầy bảo không lẽ là vườn mít, hay măng cụt sao mà hát, thơ ca âm nhạc phải vần điệu chứ, chúng tôi biết thừa nhưng vờ hỏi cho thầy nói, mà Thầy nói duyên lắm, kể chuyện đi thưa tác quyền lần nào cũng thắng kiện…Thầy có sáng tác “Lý Thường Kiệt hành khúc” cho trường tôi

Bài hát “Gợi Giấc Mơ Xưa” của Thầy tôi nhạc sĩ Lê Hoàng Long là một tình khúc nổi tiếng trước năm 1955, thường được biết đến qua các giọng ca như Sĩ Phú, Anh Khoa, và được sử dụng trong chương trình Paris By Night 18. Ca khúc này nổi tiếng là một bản nhạc tình,

Năm 1954, ông quen cô gái có cái tên khá dễ thương ấy: Lê Thu Hiền. Gia đình cô vốn là người Bắc định cư tại Sài Gòn. Tình cảm hai người ngày càng đằm thắm, và ông luôn tin rằng cuộc tình ấy sẽ mang đến những gì ông hằng mong ước.

… Bỗng một ngày, cô nói với ông rằng có người đang hỏi cưới cô. Ông liền liều đến nhà cô để gặp bố cô và cũng để xin thưa chuyện hai đứa, nào ngờ những cố gắng ấy vẫn chẳng ngăn được số phận. Một thời gian sau, cô thật sự đi lấy chồng, làm giám đốc trường dạy lái xe Mayer.

Đó là thời điểm giáp Tết Ất Mùi (1955). Ngày cô lên xe hoa, ông ngồi ở quán cà-phê cạnh nhà cô, nhìn thấy cô mặc lễ phục cô dâu, ôm bó hoa trắng. Đám cưới ấy to lắm, đoàn rước dâu đi một vòng rồi mới về nhà chú rể. Mỗi vòng bánh xe quay là mỗi lần nó nghiến nát tim ông. Nỗi buồn, sự đau đớn dâng ngập trong lòng ông.

Đoàn xe cưới qua đi, ông bần thần trở về căn gác trên đường Lý Thái Tổ, vùi mình vào buồn bã và lúc ấy, dường như bao nhiêu nỗi đau lại tuôn ra cả. Bài “Gợi Giấc Mơ Xưa” đã ra đời trong trạng thái tình cảm đó. “Thương em thì thương rất nhiều mà duyên kiếp lỡ làng rồi”… Cả phần nhạc lẫn phần lời đó chỉ hoàn thành trong vòng khoảng 10 phút!

Ông đưa bài hát này cho ca sĩ Mạnh Phát, và nó lên sóng điện đầu tiên trên Đài Phát thanh Pháp Á. Bài hát trở nên nổi tiếng, và câu chuyện tình trong bài hát được nhiều người quan tâm. Ví dụ, vì sao ông đang ở Sài Gòn mà bài hát lại được bắt đầu bằng “Ngày mai lênh đênh trên sông Hương?” – vì ngay từ cái lúc nhìn người yêu đi lấy chồng, ông đã quyết tâm từ bỏ Sài Gòn để chạy trốn nỗi đau.

Ngày mai lênh đênh trên sông Hương,

Theo gió mơ hồ hồn về đâu?

Sóng sầu dâng theo bao năm tháng,

ngóng về đường lối cũ tìm em!

Thương em thì thương rất nhiều

mà duyên kiếp lỡ làng rồi

Xa em, lòng anh muốn nói

bao lời gió buông lả lơi.

Hình bóng đã quá xa mờ

dần theo thời gian.

Kiếp sau xin chắp lời thề

cùng sống bước lang thang.

Em ơi, tình duyên lỡ làng rồi

còn đâu nữa mà chờ?

Anh đi lòng vương vấn lời thề

nhớ kiếp sau chờ nhau.

Tha hương lòng thương nhớ

ngày nào cùng tắm nắng vườn đào.

Gió Xuân sang anh buồn,

vì vắng bóng người yêu.

Rồi mai khi anh xa kinh đô.

Em khóc cho tàn một mùa thơ.

Nhớ người em nương theo cơn gió.

Ru hồn về dĩ vãng mộng mơ.

Thương anh thì thương rất nhiều

mà ván đã đóng thuyền rồi.

Đa đoan trời xanh cắt cánh

lìa cành khiến chim lìa đôi

Chiều xuống mưa gió tiêu điều

reo trên dòng Hương.

Tháng năm chưa xóa niềm sầu

vì đứt khúc tơ vương.

Anh ơi, đời đã lỡ hẹn thề

thì đâu có ngày về.

Xa anh đời em tắt nụ cười

héo hắt đôi làn môi.

Đêm đêm đèn le lói

một mình ngồi ôm giấc mộng tình.

Kiếp sau đôi tim hòa

chào đón ánh bình minh.

Ca khúc “Gợi Giấc Mơ Xưa” của nhạc sĩ Lê Hoàng Long được sử dụng làm nhạc phim chính trong bộ phim điện ảnh: “Gợi Giấc Mơ Xưa” và “Mùa Hè Chiều Thẳng Đứng“ (2000) – một tác phẩm nổi tiếng của đạo diễn Trần Anh Hùng. Trong phim, bài hát được lồng ghép để tạo nên không khí hoài niệm, lãng mạn đặc trưng của Hà Nội xưa.

Bộ phim trước năm 1975 sử dụng ca khúc “Gợi Giấc Mơ Xưa” của nhạc sĩ Lê Hoàng Long làm nhạc phim chính là phim “Gợi Giấc Mơ Xưa” (phát hành khoảng năm 1970). Phim “Gợi Giấc Mơ Xưa” là một tác phẩm điện ảnh tâm lý xã hội do hãng phim Alpha (của nghệ sĩ Thái Thúc Nha) thực hiện vào khoảng năm 1970.

Ca sĩ thể hiện: Trong phim và các băng nhạc trước 1975, ca khúc này được biết đến nhiều nhất qua giọng hát của các danh ca như Lệ Thanh, Thanh Thúy hoặc bản thu

Nhạc sĩ Lê Hoàng Long sinh năm 1930 tại Sơn Tây. Từ năm 1950, nhạc sĩ Lê Hoàng Long học tại Trường Âm nhạc Việt Bắc ở Tuyên Quang do nhạc sĩ Văn Cao làm hiệu trưởng, nhạc sĩ Tô Vũ là giáo sư hòa âm. Năm 1954, nhạc sĩ Lê Hoàng Long vào định cư tại Sài Gòn,

Ông từng tâm sự: “‘Gợi Giấc Mơ Xưa’ là sự ‘xuất thần’ làm nên. Tôi cố làm thêm nhiều bài hát nữa, nhưng thú thật uổng công thôi, vì không thể nào được như ‘Gợi Giấc Mơ Xưa’, và tôi nghĩ rằng bài sau mà dở sẽ giết chết bài trước, thôi không làm nữa…”

Vào thập niên 1960, nhạc sĩ Lê Hoàng Long dạy nhạc ở trường Trung học Ngô Quyền -Biên Hòa, và ở trường Trung học Lý Thường Kiệt – Hóc Môn. Tên thật của ông là Hoàng Đức Luận. Tôi là học trò của ông tại Lý Thường Kiệt – Quang Trung dưới thời hiệu trưởng Trần Mai Châu.

Nhạc sĩ Lê Hoàng Long (đội nón). (Ảnh do Duy Anh cung cấp)

Thầy Lê Hoàng Long cùng phu nhân sau này cư ngụ chung nhà với vợ chồng út nữ Hoàng Lê Kim Ngân tại địa chỉ 53/4 Phạm Ngọc Thảo, P. Tây Thạnh, Q. Tân Phú, TP.HCM.”

DUY ANH